Ragnar Arnalds:
Pˇstkosningin og ßnŠgjuandvarp Íssurar

Ůegar Samfylkingin var myndu­ Ý a­draganda kosninganna 1999 var um ■a­ sami­ a­ ESB-a­ild yr­i ekki stefnumßl Samfylkingarinnar ß kj÷rtÝmabilinu 1999-2003. Al■ř­uflokkurinn haf­i gert ESB-a­ild a­ kosningamßli 1995 me­ litlum ßrangri og tapa­ ■ß fylgi. Ljˇst var a­ mikill ßgreiningur yr­i um ■etta mßl me­al ■eirra sem stˇ­u a­ stofnun Samfylkingarinnar og ■vÝ var ■a­ lagt til hli­ar. Eins og kunnugt er var ■etta fyrirheit sviki­.
L÷ngu ß­ur en pˇstkosningin Ý nˇvember s.l. fˇr fram hˇf forysta Samfylkingarinnar ßrˇ­ur fyrir ESB-a­ild og nota­i sÝ­an hvert tŠkifŠri sem bau­st Ý fj÷lmi­lum til a­ segja flokksm÷nnum hva­a afst÷­u ■eir Šttu a­ taka eftir a­ atkvŠ­agrei­slan var ßkve­in. Pˇstkosningin var Štlu­ til a­ fß flokksmenn til a­ blessa ■ß stefnu sem ■egar haf­i veri­ tekin af forystunni ■vert ß gefin fyrirheit. ═ ßramˇtagrein n˙ ß gamlßrsdag lřsir Íssur SkarphÚ­insson ßnŠgju sinni yfir ■vÝ hve samstiga hann og flokkur hans sÚu Ý Evrˇpumßlum og er ■ar a­ vÝsa Ý ni­urst÷­u pˇstkosningarinnar.
┴nŠgjuandvarp Íssurar hlřtur a­ koma m÷rgum spankst fyrir sjˇnir ■vÝ a­ ni­ursta­an var­ s˙ a­ a­eins 2127 flokksmenn sv÷ru­u kallinu og gßfu forystunni grŠnt ljˇs. Fullyrt var eftir ß a­ um 8000 kjˇsendur hef­u fengi­ senda atkvŠ­ase­la. SamkvŠmt ■vÝ voru jßkvŠ­u sv÷rin tŠp 27%. ┴ vefsÝ­u ungra jafna­armanna rÚtt ß­ur en atkvŠ­i voru talin var ■ˇ fullyrt a­ um 10.000 atkvŠ­ase­lar hef­u veri­ sendir ˙t og samkvŠmt ■vÝ voru jßkvŠ­u sv÷rin a­eins 21%. ═ prˇfkj÷ri me­al flokksmanna nokkrum d÷gum sÝ­ar komu fram um 12.000 atkvŠ­ase­lar og var ■ˇ ekki prˇfkj÷r Ý einu af sex kj÷rdŠmum landsins. En reyndar skiptir ekki nokkru mßli vi­ hva­a t÷lu er mi­a­. Kjarni mßlsins er sß a­ um e­a innan vi­ fjˇr­ungur flokksmanna reyndist samstiga flokksformanninum Ý ESB-mßlinu. YfirgnŠfandi meiri hluti lÚt linnulausan ßrˇ­ur formannsins sem vind um eyrun ■jˇta og tˇk ekki bo­i hans a­ ■ramma me­ honum til Brussel.
Sumir hafa sagt a­ ■rßtt fyrir afar drŠma ■ßttt÷ku hafi ■ˇ kosningin veri­ eins konar sko­anak÷nnun me­al flokksmanna. ŮvÝ hafna­i ١rˇlfur ١rlindsson, prˇfessor vi­ fÚlagsvÝsindadeild Hßskˇla ═slands eindregi­ Ý vi­tali vi­ Bylgjuna 27/10 s.l. Hann taldi ni­urst÷­una alls ekki marktŠka sem sko­anak÷nnun vegna drŠmrar ■ßttt÷ku og var­i ■a­ ßlit sitt me­ ■essum r÷kum: "vi­ getum ekki gert rß­ fyrir endilega a­ sko­anir ■eirra sem svara og sko­anir ■eirra sem ekki svara sÚu ■Šr s÷mu."

A­ mÝnum dˇmi var ■ˇ anna­ hßlfu verra sem ger­i ■essa kosningu a­ algerri markleysu. ┴ kynningarfundum sem haldnir voru vÝ­a um land var einungis ger­ grein fyrir annarri hli­ mßlsins. Flokksmenn Samfylkingarinnar sem andvÝgir eru a­ild voru hvergi auglřstir sem frams÷gumenn. Hins vegar var fˇlk ˙r ÷­rum flokkum fengi­ til frams÷gu ß tveimur fundum og tala­i Úg ß fundinum Ý ReykjavÝk. Enginn andstŠ­ingur a­ildar ˙r Samfylkingunni var bo­inn Ý rŠ­ustˇl ß ■eim fundi en hins vegar voru ■rÝr frams÷gumenn ˙r jß-li­inu lßtnir tala. Nokkrir fundarmenn gagnrřndu har­lega ˙r sŠti sÝnu ■ß einhli­a kynningu sem flokksforystan vi­haf­i en ■eirri gagnrřni var ekki svara­.
═ ÷­ru lagi var spurningin sem svara ßtti Ý atkvŠ­agrei­slunni me­ einu jßi e­a neii Ý raun ■rjßr spurningar Ý einni setningu. Margir kjˇsendur hef­u vafalaust vilja­ svara ■eim misjafnlega, sumum jßkvŠtt, ÷­rum neikvŠtt. Meginspurningunni, ■.e. um a­ildarumsˇkn, var hrŠrt saman vi­ tvŠr a­rar sem minni ßgreiningur var um og snerist ÷nnur um ■a­ sjßlfsag­a mßl sem allir eru sammßla um, ■.e. a­ landsmenn fengju a­ eiga seinasta or­i­ um ESB-a­ild Ý ■jˇ­aratkvŠ­i. ╔g dreg ■a­ Ý efa a­ nokkru sinni hafi fari­ fram pˇlitÝsk atkvŠ­agrei­sla hÚr ß landi ■ar sem spurningin var jafn lei­andi eins og reyndist Ý ■essu tilviki.
═ ■ri­ja lagi fˇru umsl÷gin me­ atkvŠ­ase­lunum ekki beint Ý pˇst ■egar starfsmenn kj÷rstjˇrnar h÷f­u loka­ ■eim heldur var ■ingm÷nnum fali­ a­ sjß um dreifingu atkvŠ­ase­lanna. Hvernig s˙ dreifing fˇr fram var aldrei upplřst. Og til a­ kˇrˇna ■essa dŠmalausu kosningu kom Ý ljˇs ■egar kjˇsendur opnu­u umslagi­ a­ ■eim var ekki a­eins sendur atkvŠ­ase­ill heldur fylgdi me­ ßrˇ­urspÚsi ■ar sem kostum a­ildar var rŠkilega lřst en lÝti­ gert ˙r r÷kum ■eirra sem andvÝgir eru a­ild. AtkvŠ­agrei­slur Ý einrŠ­isrÝkjum hafa oft veri­ gagnrřndar har­lega. En hefur einhver heyrt geti­ um kosningu ■ar sem svo langt var gengi­ Ý ˇsvÝfninni a­ ßrˇ­urinn fylgdi me­ kj÷rse­linum?
Sumir kunna a­ telja ■a­ einkamßl Íssurar SkarphÚ­inssonar hvernig hann skipuleggur kosningar innan Samfylkingarinnar. En Úg er annarrar sko­unar. Stjˇrnarskrß lř­veldisins felur stjˇrnmßlaflokkunum ßbyrg­armiki­ hlutverk. Ůar er ■eim fali­ a­ vera ein af bur­arsto­um lř­rŠ­isins Ý landinu og eitt mikilvŠgasta tŠki fˇlksins til a­ koma vilja sÝnum og sko­unum ß framfŠri. Ůa­ snertir okkur ÷ll hvar Ý flokki sem vi­ st÷ndum ■egar einn stŠrsti stjˇrnmßlaflokkur landsins gengur Ý berh÷gg vi­ ■Šr meginkr÷fur sem gera ver­ur til lř­rŠ­islegra kosninga og stendur fyrir atkvŠ­agrei­slu ■ar sem tro­i­ er ß rÚttindum ■eirra sem ekki eru sammßla flokksforystunni: kj÷rskrß er ˇljˇs, dreifing kj÷rgagna gagnrřnisver­, spurningin afar lei­andi og stefna flokksforystunnar fylgir me­ kj÷rse­linum.
                                  (┌r grein Ý Morgunbla­inu 15. jan˙ar 2003)

Gengi krˇnunnar

Danir og
Nor­menn

S÷guleg
vei­ireynsla

┌r řmsum ßttum

Stjˇrnarskrß ESB

Marklaus kosning

Fjßrkr÷fur ESB

HvÝ s÷g­u SvÝar nei?

ESB og EES
The EU and EEA